Mata antystatyczna, której nikt nie mierzy, jest deklaracją, a nie zabezpieczeniem. Pomiar zajmuje kilka minut, a jest jedynym sposobem, żeby stwierdzić, czy stanowisko nadal spełnia wymagania normy.
Dwie różne wielkości, które łatwo pomylić
Przy matach mierzy się dwie rzeczy i warto rozumieć różnicę, bo mierniki podają je osobno.
| Oznaczenie | Co to jest | Do czego służy |
|---|---|---|
| Rg (do uziemienia) | rezystancja od powierzchni maty do punktu uziemienia | sprawdza, czy ładunek ma dokąd odpłynąć |
| Rtt (punkt–punkt) | rezystancja mierzona między dwoma punktami na powierzchni | sprawdza jednorodność materiału |
Norma EN 61340-5-1 wymaga dla powierzchni roboczej Rg poniżej 1×10⁹ Ω. Dolna granica wynika z bezpieczeństwa operatora — dlatego w torze znajduje się rezystor ograniczający.
Czego potrzebujesz do pomiaru
- Miernik rezystancji powierzchniowej o zakresie do co najmniej 10¹² Ω.
- Elektrody obciążnikowe — znormalizowane, o masie około 2,5 kg każda.
- Przewód pomiarowy do punktu uziemienia.
- Wiedza o warunkach otoczenia — wilgotność wpływa na wynik i trzeba ją odnotować.
Jak wykonać pomiar
- Oczyść powierzchnię alkoholem izopropylowym i pozwól jej wyschnąć. Kurz i tłuszcz z palców zawyżają wynik.
- Odnotuj warunki — temperaturę i wilgotność względną. Przy niskiej wilgotności rezystancja rośnie, więc pomiar w suchym pomieszczeniu jest wariantem najostrzejszym.
- Ustaw elektrodę na macie, w miejscu typowej pracy, nie przy samej krawędzi.
- Podłącz drugi przewód do punktu uziemienia stanowiska.
- Odczytaj wynik po ustabilizowaniu wskazania — przy wysokich rezystancjach potrafi to potrwać kilkanaście sekund.
- Powtórz w kilku miejscach maty. Jeden pomiar nie mówi nic o zużyciu powierzchni.
Jak czytać wyniki
| Wynik | Interpretacja | Co zrobić |
|---|---|---|
| poniżej 1×10⁴ Ω | materiał przewodzący, rozładowanie zbyt gwałtowne | sprawdź, czy nie pominięto rezystora w torze |
| 1×10⁴ – 1×10⁹ Ω | prawidłowo — zakres rozpraszający | odnotuj w protokole i wróć za kwartał |
| 1×10⁹ – 1×10¹¹ Ω | na granicy, mata zużyta lub zabrudzona | wyczyść i zmierz ponownie; jeśli bez zmian — wymień |
| powyżej 1×10¹¹ Ω | zachowuje się jak izolator | stanowisko nie chroni; wymiana lub naprawa uziemienia |
Najczęstsze przyczyny złego wyniku
- Zabrudzona powierzchnia — najczęstsza i najłatwiejsza do usunięcia.
- Pęknięty przewód uziemiający w miejscu zgięcia przy zatrzasku.
- Poluzowany zatrzask — wygląda na wpięty, a nie ma kontaktu.
- Papier lub taśma na macie — izolator położony na powierzchni znosi jej działanie w tym miejscu.
- Zużycie mechaniczne — warstwa rozpraszająca ściera się od narzędzi i przedmiotów.
Jeśli wynik jest prawidłowy, ale podzespoły nadal ulegają uszkodzeniom — problem prawdopodobnie leży poza matą. Sprawdź opaskę operatora, odzież i izolatory w otoczeniu stanowiska.
Nie masz miernika?
Wykonujemy pomiary u klienta na terenie całej Polski i przekazujemy protokół z wynikami oraz zaleceniami. To najprostsza droga do potwierdzenia, że stanowiska faktycznie spełniają wymagania normy.
