Większość awarii związanych z elektrostatyką nie wynika z braku wyposażenia, tylko z drobiazgów, które znoszą jego działanie. Poniżej pięć błędów, które widujemy najczęściej — wraz z tym, ile realnie kosztują.
Dlaczego to jest drogie
Wyładowanie elektrostatyczne rzadko niszczy element od razu. Znacznie częściej powoduje uszkodzenie utajone — podzespół przechodzi testy końcowe, trafia do klienta i przestaje działać po tygodniach albo miesiącach pracy. Kosztem nie jest wtedy podzespół za kilka złotych, tylko reklamacja, serwis, transport i utrata zaufania.
Producenci elektroniki przeznaczają na ochronę ESD znaczące budżety nie z powodu ceny podzespołów, tylko z powodu kosztu awarii u odbiorcy.
Błąd 1 — mata przykryta papierem albo taśmą
Kartka papieru, folia z opakowania czy taśma klejąca położona na macie to izolator. W tym miejscu mata przestaje działać, mimo że pomiar wykonany 20 cm dalej wypadnie prawidłowo. Efekt jest szczególnie zdradliwy, bo stanowisko wygląda na wyposażone.
Jak naprawić: zasada „na macie nie leży nic, co nie jest ESD”. Dokumentację trzymaj obok, nie pod elementem.
Błąd 2 — opaska założona na rękaw
Opaska nadgarstkowa działa przez kontakt ze skórą. Założona na rękaw fartucha albo na bluzę wygląda tak samo, a nie zamyka obwodu — operator nie jest uziemiony. To najczęstszy błąd wśród nowych pracowników i najłatwiejszy do wychwycenia.
Jak naprawić: codzienny test opaski na testerze przed rozpoczęciem pracy. Zajmuje kilka sekund i wykrywa zarówno ten błąd, jak i pęknięty przewód.
Błąd 3 — kilka punktów uziemienia na jednym stanowisku
Wydaje się bezpieczniejsze: więcej połączeń, lepsze uziemienie. W praktyce między dwoma punktami uziemienia potrafi powstać różnica potencjałów, a wtedy stanowisko samo generuje przepływ ładunku. Norma mówi o wspólnym punkcie uziemienia i to sformułowanie jest celowe.
Jak naprawić: jeden punkt na stanowisko, z niego rozprowadzenie do maty, opaski i stelaża.
Błąd 4 — zwykła folia bąbelkowa do pakowania
Podzespół chroniony przez całą produkcję zostaje na końcu zapakowany w zwykły polietylen. Przy rozwijaniu rolki i wyjmowaniu zawartości powstaje ładunek liczony w kilowoltach — opakowanie, które miało chronić, staje się źródłem zagrożenia. To błąd, który niweczy wszystkie wcześniejsze nakłady.
Jak naprawić: do elementów wrażliwych wyłącznie opakowania rozpraszające, a przy szczególnie wrażliwych — ekranujące.
Błąd 5 — brak okresowych pomiarów
Strefa zbudowana raz i pozostawiona sama sobie degraduje się przewidywalnie: maty się brudzą, przewody pękają w miejscach zginania, zatrzaski się luzują. Po roku bez kontroli większość stanowisk nie spełnia już wymagań, choć na oko wygląda tak samo.
Jak naprawić: harmonogram pomiarów i protokoły. Przy audycie klienta protokół jest pierwszą rzeczą, o którą pyta audytor — i jedyną, która dowodzi, że system działa.
Szybka lista kontrolna
| Sprawdź | Jak często | Czego szukasz |
|---|---|---|
| Opaska na testerze | codziennie | wynik w zakresie, kontakt ze skórą |
| Czystość maty | codziennie | brak papieru, taśmy i przedmiotów izolacyjnych |
| Rezystancja maty | kwartalnie | Rg poniżej 1×10⁹ Ω |
| Przewody uziemiające | kwartalnie | pęknięcia przy zatrzaskach |
| Opakowania | przy każdej wysyłce | wariant rozpraszający lub ekranujący |
Sprawdzimy Waszą strefę
Wykonujemy audyt i pomiary u klienta na terenie całej Polski. Przekazujemy protokół ze wskazaniem miejsc niezgodnych z normą oraz propozycją poprawek — zwykle okazuje się, że wystarczy kilka drobnych zmian.
