Operator z prawidłowo założoną opaską jest uziemiony — ale uziemione jest jego ciało, nie rękaw. Odzież ESD zamyka lukę, której nie zasłoni żaden inny element wyposażenia strefy.
Dlaczego zwykłe ubranie jest problemem
Tkaniny izolacyjne, zwłaszcza syntetyczne, gromadzą ładunek przy każdym ruchu — przy ocieraniu rękawa o blat, przy siadaniu i wstawaniu, przy zdejmowaniu bluzy. Ładunek nie ma drogi odpływu, bo materiał jest izolatorem. W momencie pochylenia się nad montowaną płytką rękaw znajduje się bliżej elementów niż uziemiona dłoń.
Jak działa włókno przewodzące
W tkaninę wplata się siatkę włókien węglowych lub metalizowanych, zwykle w rastrze kilku milimetrów. Taka struktura rozprasza ładunek po całej powierzchni ubrania, zamiast pozwolić mu skupić się w jednym punkcie. Włókno jest wplecione, a nie naniesione powierzchniowo — dlatego właściwości nie znikają po kilku praniach.
Odzież ESD ogranicza powstawanie ładunku na ubraniu. Nie uziemia operatora — do tego służy opaska nadgarstkowa albo obuwie ESD w połączeniu z podłogą przewodzącą.
Normy, które warto znać
| Norma | Czego dotyczy |
|---|---|
| PN-EN 61340-5-1 | ochrona przyrządów elektronicznych przed elektrycznością statyczną — wymagania dla całego systemu EPA |
| PN-EN 1149-5 | odzież ochronna o właściwościach elektrostatycznych — wymagania materiałowe i konstrukcyjne |
Rodzaje odzieży i kiedy je stosować
- Fartuch laboratoryjny — najczęstszy wybór tam, gdzie pracownicy przychodzą we własnym ubraniu. Zakrywa tors i przedramiona, czyli partie najbardziej problematyczne.
- Koszulka T-shirt lub polo — tam, gdzie fartuch jest za ciepły, przy dłuższych zmianach i w pomieszczeniach o wyższej temperaturze.
- Spodnie antystatyczne — istotne tam, gdzie operator wielokrotnie siada i wstaje; tarcie o siedzisko jest jednym z najwydajniejszych źródeł ładunku.
- Komplet — w cleanroomach i przy produkcji podzespołów szczególnie wrażliwych.
Pranie — tu najczęściej niszczy się właściwości
Odzież ESD traci skuteczność nie od noszenia, tylko od nieprawidłowego prania. Zasady są proste, ale bezwzględne:
- Pierz w 30–40 °C. Nigdy powyżej 60 °C — wysoka temperatura niszczy strukturę włókna przewodzącego.
- Nie stosuj płynów zmiękczających. Osadzają się na włóknie i tworzą warstwę izolującą.
- Nie używaj wybielaczy chlorowych.
- Trzymaj się instrukcji z metki — producent podaje również, ile prań odzież wytrzyma z zachowaniem właściwości.
- Susz zgodnie z zaleceniem producenta; agresywne suszenie mechaniczne skraca żywotność tkaniny.
Kontrola i wymiana
Odzież ESD podlega okresowej kontroli tak samo jak reszta wyposażenia strefy. Przetarcia, uszkodzenia mechaniczne i widoczne zużycie tkaniny oznaczają, że siatka włókien przestała być ciągła — a wtedy ubranie nie spełnia już swojej roli, niezależnie od tego, co mówi metka.
- Sprawdzaj stan mankietów i łokci — tam tkanina zużywa się najszybciej.
- Notuj liczbę prań, jeśli producent podaje limit.
- Odzież uszkodzoną wycofuj, zamiast przenosić ją na stanowiska „mniej ważne”.
- Przy audycie klienta odzież bywa sprawdzana razem z resztą wyposażenia.
Dobierzemy odzież do Waszych stanowisk
Prowadzimy fartuchy, koszulki polo i T-shirty oraz spodnie antystatyczne. Opiszcie rodzaj pracy i liczbę stanowisk — pomożemy dobrać zestaw i rozmiary, a przy większych zamówieniach przygotujemy indywidualną wycenę.
